De auto is meer dan een vervoermiddel
Het boek De heilige koe van Ties van Fenne gaat over de positie van de auto in Nederland en over de vraag of automobilisten eerlijk worden behandeld. De auteur beschrijft de auto niet als een luxeproduct dat mensen zonder moeite kunnen missen. Voor veel Nederlanders is de auto noodzakelijk om naar het werk te gaan, kinderen te brengen, familie te bezoeken, mantelzorg te verlenen of voorzieningen te bereiken. Vooral buiten grote steden is openbaar vervoer lang niet altijd een praktisch alternatief.
Een belangrijk onderwerp is de stapeling van kosten rond autorijden. Automobilisten betalen onder andere brandstofaccijns, btw, motorrijtuigenbelasting, verzekeringen, onderhoud en parkeerkosten. Daarnaast bestaan er milieuzones en veranderende fiscale regels. Volgens het boek is niet iedere belasting onterecht. Wegen, bruggen, verkeersveiligheid en onderhoud kosten geld en vervuiling brengt maatschappelijke kosten met zich mee. Het probleem ontstaat vooral wanneer burgers niet meer begrijpen waarom zij betalen en wanneer verschillende heffingen zich opstapelen zonder dat daar een duidelijke en betrouwbare tegenprestatie tegenover staat.
Ook brandstofprijzen krijgen veel aandacht. Een deel van de prijs aan de pomp bestaat uit belastingen, terwijl olieprijzen, raffinage, vervoer en marges eveneens een rol spelen. In grensgebieden kunnen prijsverschillen met Duitsland en België ervoor zorgen dat mensen over de grens tanken. Daarmee laat het boek zien dat belastingbeleid niet alleen op papier moet kloppen, maar ook rekening moet houden met het werkelijke gedrag van mensen.
De overgang van diesel en benzine naar elektrisch rijden vormt een tweede grote lijn. Elektrische auto’s hebben voordelen, zoals geen uitlaatgassen op straat en een efficiënter energiegebruik, maar ze zijn niet voor iedereen even toegankelijk. De aanschafprijs, het gewicht van de auto en de mogelijkheid om thuis te laden maken verschil. Wie een eigen oprit en laadpaal heeft, staat er anders voor dan iemand in een appartement. Daardoor kan klimaatbeleid technisch logisch zijn en tegelijk sociaal ongelijk uitpakken.
Het boek bespreekt daarom ook mobiliteitsarmoede. Wie weinig geld heeft, ver van voorzieningen woont of voor zijn werk afhankelijk is van een auto, heeft minder mogelijkheden om op hogere prijzen of nieuwe regels te reageren. Een prijsprikkel werkt alleen als er een werkelijk alternatief bestaat. Een dure trein, slechte busverbinding of onbereikbare werkplek maakt de keuze voor minder autorijden vaak theoretisch.
Het boek vraagt bovendien om beleid dat verder kijkt dan één kabinetsperiode. Een auto gaat jarenlang mee en mensen kunnen niet telkens direct overstappen. Daarom moeten belastingregels, laadmogelijkheden, openbaar vervoer en infrastructuur volgens een duidelijke langetermijnrichting worden ontwikkeld.
De conclusie is niet dat autorijden altijd goedkoop moet blijven of dat de auto beschermd moet worden tegen verandering. De auteur pleit voor eerlijk, voorspelbaar en begrijpelijk mobiliteitsbeleid. Belastingen moeten uitlegbaar zijn, infrastructuur moet goed worden onderhouden, privacy moet worden beschermd en alternatieven moeten werkelijk bruikbaar zijn. De overheid mag sturen naar schonere mobiliteit, maar burgers moeten tijd en mogelijkheden krijgen om mee te veranderen. De centrale boodschap is dat niet de auto, maar eerlijkheid centraal moet staan. Mobiliteit moet schoon, bereikbaar, betaalbaar en voorspelbaar blijven, zodat de automobilist zich niet langer automatisch een melkkoe voelt.
Boekgegevens
Titel: De heilige koe
Ondertitel: Over brandstofprijzen, wegenbelasting, diesel, elektrisch rijden en waarom de automobilist zich soms een melkkoe voelt
Auteur: Ties van Fenne
Jaar van uitgave: 2026
Eerste druk: 2026
Aantal pagina’s: 190 pagina’s
Genre: Opiniërende non-fictie