Het boek Piemel of Vagina? van Ties van Fenne gaat over de maatschappelijke discussie rond biologisch geslacht, genderidentiteit, taal en de vraag hoe we met verschillen omgaan. De titel is bewust eenvoudig en prikkelend, maar het boek probeert juist te laten zien dat de werkelijkheid ingewikkelder is dan een keuze tussen twee woorden. De auteur begint bij het lichaam en onderzoekt daarna stap voor stap wat er gebeurt wanneer biologische kenmerken, persoonlijke identiteit, sociale rollen en taal niet volledig samenvallen.

Een belangrijke boodschap is dat zowel het lichaam als de persoonlijke ervaring serieus genomen moeten worden. Biologisch geslacht bestaat en speelt in bepaalde situaties een duidelijke rol, bijvoorbeeld in de medische zorg, sport en sommige vormen van registratie. Tegelijk is een mens meer dan zijn of haar lichaam. Mensen hebben ook een identiteit, een geschiedenis en een manier waarop zij sociaal door het leven gaan. Volgens het boek ontstaat veel conflict doordat mensen één van deze werkelijkheden als enige geldige uitgangspunt willen gebruiken.

Daarom legt de auteur veel nadruk op context. In een alledaags gesprek kan iemands sociale identiteit belangrijker zijn dan biologische informatie. In een ziekenhuis kan het lichaam juist doorslaggevend zijn. In sport kunnen lichamelijke verschillen relevant zijn voor eerlijke categorieën, terwijl in andere situaties dezelfde verschillen nauwelijks een rol spelen. Het boek stelt daarom steeds de vraag: waar hebben we het over, met welk doel en welke informatie is in die situatie werkelijk nodig?

Ook taal krijgt veel aandacht. Woorden als man, vrouw, transgender, woke en transfoob hebben in het publieke debat verschillende betekenissen gekregen. Daardoor praten mensen soms langs elkaar heen. De auteur waarschuwt ervoor om kritiek op regels automatisch als haat te zien, maar ook om ieder verzoek om rekening te houden met transgender mensen meteen als woke onzin af te wijzen. Volgens hem wordt het gesprek beter wanneer mensen preciezer zeggen wat zij bedoelen en minder snel etiketten op elkaar plakken.

Het boek behandelt vervolgens praktische onderwerpen zoals vrouwensport, kleedkamers, toiletten, kinderen en puberteit, scholen, medische zorg, paspoorten, statistiek en wetgeving. Daarbij kiest de auteur niet voor één universele regel. Hij probeert per onderwerp te bekijken welke belangen botsen, welke grenzen redelijk zijn en hoeveel ruimte er moet zijn voor uitzonderingen en menselijke omstandigheden.

Ook media en sociale media spelen volgens het boek een grote rol in de verharde discussie. Zowel woke als anti-woke kan veranderen in een politiek kamp waarin tegenstanders nauwelijks nog worden gehoord. De auteur benadrukt daarom dat niet iedere zorg over bijvoorbeeld sport of kinderen automatisch haat is, maar dat ook niet iedere anti-woke campagne automatisch een verdediging van de waarheid is.

De conclusie van het boek is dat we niet hoeven te kiezen tussen de stelling dat alleen biologie telt of alleen identiteit telt. Beide bestaan, maar hun betekenis verschilt per situatie. Het belangrijkste is dat mensen elkaar blijven zien als mens en niet alleen als vertegenwoordiger van een groep of ideologie. Begrijpen is niet hetzelfde als instemmen, en respect betekent niet dat ieder meningsverschil moet verdwijnen. De uiteindelijke vraag is daarom niet alleen wie man of vrouw is, maar of we nog in staat zijn om met verschil om te gaan zonder elkaar tot vijand te maken.

Titel: Piemel of Vagina?
Ondertitel: Over man, vrouw, lichaam, identiteit en de woorden die ons verdelen
Auteur: Ties van Fenne
Jaar van uitgave: 2026
Eerste druk: 2026
Aantal pagina’s: 171 pagina’s
Genre: Opiniërende maatschappelijke non-fictie